Van Dam tot Wurft
Elke maand stelt Kees Verweij voor het Genootschap “Oud Noordwijk” een stukje samen over oud en nieuw Noordwijk onder de naam “Van Dam tot Wurft”. In het Museum Noordwijk is vanaf 5 nov 2011 t/m 19 feb 2012 de expositie "Met de camera op pad" te zien. Verder is hiernaast een expositie “Zondagse Zomerjurken” en in de keuken, “Glanzend koper” te zien en is er een speciale archeologische vitrine “Verzegeld in Lood”, ingericht.
Hoe de Noordduinen steeds weer veranderden
Direct ten noorden van Noordwijk aan Zee liggen de Noordduinen of kortweg gezegd het Staatsbosbeheer. Deze duinen hebben in de loop van zo’n 100 jaar heel wat veranderingen ondergaan. Voor die tijd gebeurde er in deze duinen heel weinig en boden ze een troosteloze aanblik volgens Jan Kops, die in 1798 moest onderzoeken of o.a. deze duinen beter ten nutte konden worden gemaakt. Zo schreef hij in zijn verslag, dat deze duinen deerlijk verwaarloosd en in een beklaaglijken verstuifbaren staat waren.
Dit klonk bepaald niet opwekkend, maar in het begin van de vorige eeuw ging dit duidelijk veranderen. Onder leiding van de heer Van Emst van het Staatsbosbeheer begon men met de aanplant van een viertal verschillende dennensoorten en het lag in de bedoeling alle duinen tussen Noordwijk en de Noord-Hollandse grens met dennen te beplanten. Het doel van deze aanplant was een blijvende vastlegging van het stuivende duin, het scheppen van meer luwte voor de aangrenzende wei- en bouwlanden en het meer aantrekkelijk maken van het landschap. Vooral met dit laatste hoopte men de waarde van het duin te verhogen en het bezoek van vreemdelingen te bevorderen. Toch zagen verschillenden in deze rigoureuze dennenaanplant een grote aantasting van het oorspronkelijk karakter van het duin. Zij wonnen het niet, zeker toen de crisistijd aanbrak. Met alle macht werden werklozen aangetrokken, die in de dertiger jaren de dennenaanplant verder moesten uitbreiden. In die tijd ontdekte men ook, dat het dennenhout heel goed gebruikt kon worden als stutpalen in kolenmijnschachten. Dan kon men er nog wat aan verdienen.
De grote verandering kwam in 1963, toen de zg. Dennenscheerder toesloeg, een klein blauwzwart kevertje, dat zich nestelde in de zijscheuten van de dennen en het presteerde om in de kortst mogelijke tijd hele bomen te laten afsterven. Men schakelde houtverwerkende bedrijven in, die zo snel mogelijk de aangetaste bomen moesten verwijderen. Of dit laatste ook consequent gebeurde durf ik nog steeds te betwijfelen, want ik zag toen, dat men vaak eerst de gezonde bomen velde. Zo vroeg ik, waarom men niet eerst de slechte bomen pakte, en ik kreeg als antwoord: “aan zieke bomen valt niets te verdienen”. Zo verdwenen er ook heel wat goede bomen.
Het duin kreeg hiermee voor een deel zijn oorspronkelijke gedaante terug en langs de binnenrand bleef een brede strook dennen staan. Men pootte geen nieuwe dennen meer en laat nu de bestaande dennen zich langzamerhand vermengen met loofhout.
In de negentiger jaren werd extra nadruk gelegd op het herstel van het oorspronkelijke karakter van de duinen en maakte men op verschillende plekken de duinen weer kaal om ze te laten verstuiven. Hierdoor kon meer reliëf in het landschap ontstaan en zouden de vochtige duinvalleien weer kunnen terugkeren. Dit proces is nog steeds gaande.
De bovenste foto dateert van 1935 en laat duidelijk de nog jonge dennenaanplant zien.
De opname is genomen in het zogenaamde “vrije vak voor publiek”, enkele honderden meters ten zuiden van de Duindamse Slag. Tegen het hoge duin stond lange tijd de “Zwarte keet”, een schuilplaats voor wandelaars, waar je even kon uitrusten of schuilen. Ook vogelwaarnemers van de Noordwijkse Vogelvereniging ontmoetten elkaar na de tellingen om elkaars ervaringen uit te wisselen. Deze plek was verder bij velen bekend, omdat hier een van de laatste Grauwe Klauwieren broedden. In de loop van de jaren tachtig verdwenen zij helaas uit onze omgeving. De onderste opname geeft de huidige situatie weer.
Openingstijden van het museum zijn van 5 november 2011 t/m 19 februari 2012,
dinsdag t/m zaterdag van 11:00 tot 17:00 uur, zondag van 14.00 tot 17.00 uur.
Zie info op: www.museumnoordwijk.nl - telefoon: 071-3617884
Van Dam tot Wurft is gepubliceerd in de
