vdtw

VDTW – Hoe het “Stille Zuie” zijn stilte verloor

Van Dam Tot Wurft – april 2013

201304oud
Het Stille Zuie stond nu niet bepaald bekend als een wijk, waar de bewoners konden beschikken over een behoorlijke woonruimte en dit is nog maar zacht uitgedrukt. De woninkjes waren erg klein en je kunt je nu nog maar nauwelijks voorstellen, dat er behoorlijk grote gezinnen woonden, die hun kinderen bijna letterlijk moesten “opstapelen”.

 
 
De meeste huisjes dateerden uit de tweede helft van de 19e eeuw en vormden bij elkaar een bijzonder buurtje “Het stille Zuie”. Het lag tussen de Hoofdstraat en de Abraham van Rooyenstraat en tussen deze twee straten lag een verbindingsweg, de Kabeljouwsteeg genaamd.. De naam Kabeljouwsteeg was weliswaar de officiële naam, maar al gauw kreeg dit steegje de bijnaam “Bloeddam”. Deze naam vond zijn oorsprong in het feit, dat bij de waterput, die midden op deze dam stond, regelmatig varkens werden geslacht, waarbij er veel bloed vloeide. Vandaar deze volksnaam.
Ondanks de gezelligheid, die dit buurtje kenden, waren de woonomstandigheden erbarmelijk. In de winter sneeuwde het door het dak heen en lagen de dekens ‘s morgens soms bedekt met een laag sneeuw. Op bijgaande foto uit 1890 uit het fotoarchief van het GON, zie je een idyllisch plaatje met het besneeuwde Stille Zuie, maar reken maar, dat er kou geleden werd.

In het begin van de 20e eeuw vond er in Noordwijk een inventarisatie plaats naar de woonomstandigheden en het Stille Zuie sloeg daarbij niet zo’n best figuur. Men trachtte verschillende woningen onbewoonbaar te laten verklaren, maar dit lukte niet, omdat de gemeenteraad terugdeinsde voor de financiële gevolgen. Daarna bleef het letterlijk stil in het Stille Zuie. Je kunt je het nauwelijks voorstellen, maar tussen deze wirwar van woninkjes, klompenhokken, kippenhokken e.d. heeft er ook nog een autoplaatwerkerij en autospuiterij gezeten. Dit bedrijf werd in 1965 opgericht door Hidde Gorter uit Friesland. Het begon met een huisje, maar toen er later meer huisjes vrijkwamen huurde hij die van Marie Verloop en breidde daarmee zijn bedrijf uit.

In de zeventiger jaren viel het doek voor het Stille Zuie en werden alle woningen daar gesaneerd. De meeste bewoners, waaronder ook de eigenaar van de autospuiterij Hidde Gorter, waren inmiddels vertrokken. Hidde had daarvoor een pand aan de Quarlus van Uffordstraat betrokken..
Er werden in de zeventiger jaren verschillende pogingen ondernomen het geheel te behouden of te restaureren, maar dit bleek achteraf geen haalbare kaart. Onze dorpsdichter Nard Augustinus schreef nog de volgende regels:
   Bewaar dit beeld uit het verleden,
   Heus, er verdween reeds al te veel.
   Toe laat dit hart toch blijven kloppen,
   En laat de Kabeljouwsteeg heel.

201304nieuw
Ondanks deze vlammende woorden van Nard verdween het Stille Zuie. Dit betekende nog niet geheel het einde, want binnen de werkgroep Kritisch Noordwijk onder leiding van Tim Boyenk werd vervolgens gesproken over nieuwbouw, waarin getracht zou worden min of meer dezelfde sfeer te behouden zoals die in het oude wijkje aanwezig was. Er werd een architect gevonden, die een opzet creëerde, die later zo werd uitgevoerd en nu nog bestaat, zie de opname van Roel Lindhout. Het is een karakteristieke buurt, die zeker geen kopie is van het voormalige Stille Zuie, maar toch een bepaalde sfeer ademt, zoals die vroeger aanwezig was.


Elke maand stelt Kees Verweij voor het Genootschap “Oud Noordwijk” een stukje samen over oud en nieuw Noordwijk onder de naam “Van Dam tot Wurft”.

de_Noordwijker.nl

VDTW – Het Jagershuisje aan de Gooweg

Van Dam tot Wurft – februari 2013

201302oud
Een bekend plekje aan de Gooweg tussen Noordwijk en Noordwijkerhout was het zogenaamde Jagershuisje, dat niet alleen door zijn vorm maar ook door zijn uitstekende plek nauwelijks over het hoofd te zien was. Het lag precies op de plaats, waar de Gooweg zich naar het noorden in tweeën splitste. Volgde men het gedeelte, dat min of meer rechtuit liep dan kwam men in het dorp Noordwijkerhout terecht. Sloeg men rechtsaf dan ging men langs de Vlashoven in de richting van Piet Gijzenbrug en Sassenheim. Van deze splitsing is niet veel overgebleven, want het rechtergedeelte is aanzienlijk versmald en maakt nu deel uit van een wandelnetwerk door het huidige landgoed Nieuw Leeuwenhorst. Alleen de weg, die rechtdoor liep, is overgebleven en via de rotonde bij het Congrescentrum Leeuwenhorst kan men alsnog richting Sassenheim rijden.

Vanwege zijn schilderachtige ligging is het Jagershuisje talloze malen gefotografeerd en wellicht ook geschilderd. Zo is uit het eerste kwart van de vorige eeuw een hele reeks van ansichtkaarten bekend, die een aanblik van dit huisje laten zien. Bijna altijd is het Jagershuisje van de kant van Noordwijk gefotografeerd, maar er is er ook een gevonden, die het huisje laat zien van de kant van Noordwijkerhout. Deze ansichtkaart, uit de verzameling van Arie Barnhoorn, is hierbij afgebeeld.

Op bijna alle foto’s staat de boswachter Jan Steenvoorden, compleet met jachtgeweer op zijn rug. In sommige gevallen staat ook zijn vrouw Mien van der Klugt er bij, die vooral in het dorp Noordwijkerhout bekend was, omdat zij dagelijks met haar eieren langs de deuren liep. De ligging van het huisje was weliswaar markant, maar niet ongevaarlijk. Zo vond er in 1938 een verkeersongeval plaats, waarbij de karakteristieke luifel sneuvelde. Zonder luifel heeft het nog maar even bestaan, want waarschijnlijk als gevolg van deze schade werd het Jagershuisje nog in hetzelfde jaar vervangen door een nieuw woonhuis. Dit woonhuis was echter geen lang leven beschoren. De Tweede Wereldoorlog brak uit en aanvankelijk leek het erop, dat het landgoed “Groot Leeuwenhorst” ongestoord kon blijven bestaan. Maar op 1 december 1942 kwam het bericht, dat het landhuis met de meeste bijgebouwen op last van de Duitse Weermacht vóór 31 december a.s. zouden moeten worden ontruimd. Op 8 januari 1943 kwam er een ploeg van minstens 60 man, die in korte tijd het landhuis, het betrekkelijk nieuwe jagershuis en vele monumentale bomen met de grond gelijk maakte. Wat er overbleef was een trieste kaalslag, die tot ver na de oorlog duidelijk zichtbaar bleef. Het landgoed “Groot Leeuwenhorst”, dat in 1880 met zoveel zorg was opgebouwd, vond zo na 63 jaar een triest einde. De enige winst was een fraaie vijver, die ontstond door de aanpassing van de voormalige tankval in het landschap. De huidige situatie wordt weergegeven op de foto genomen door R. C. Lindhout.

201302nieuw
Beter verging het de huizen aan de overkant van de Gooweg. Wie nog een beetje de sfeer wil proeven van het voormalige Jagershuisje, moet even naar de Leeweg gaan, waar het zogenaamde Jagershuis van Klinkenberg, Jachtlust genaamd, te vinden is. Daar staat nog een echt jagershuis met de karakteristieke luifel.


Elke maand stelt Kees Verweij voor het Genootschap “Oud Noordwijk” een stukje samen over oud en nieuw Noordwijk onder de naam “Van Dam tot Wurft”.

de_Noordwijker.nl

VDTW – Het gedenkteken voor Rudolf Tappenbeck

Van Dam to Wurft – januari 2013

Rudolf Tappenbeck was een van de directeuren van Hotel Huis ter Duin. Hij werd geboren op 28 oktober 1898 in Noordwijk. Verder volgde hij het gymnasium in Oldenburg, studeerde later kunstgeschiedenis in Berlijn, volgde daarna een ingenieursstudie te Zürich en uiteindelijk een rechtenstudie te Leiden. Kortom: een zeer veelzijdige man, wat ook bleek uit zijn latere activiteiten zoals ondermeer zijn bijdragen aan het verzet tijdens de oorlog.
In 1944 schreef hij een brochure in de Duitse taal met het doel deze te laten verspreiden onder Duitse officieren. In deze brochure verzocht hij geen gehoor te geven aan het allerlaatste bevel van de bezetter om, ingeval de oorlog door Duitsland verloren zou worden, alle electriciteits-, gas- en watercentrales op te blazen.

Rudolf Tappenbeck verstrekte regelmatig belangrijke informatie aan verzetsgroepen, maar op een gegeven moment verscheen een verrader, die zogenaamd optrad namens een verzetsgroep. Hij verzocht de heer Tappenbeck om ondersteuning, maar Rudolf Tappenbeck vertrouwde het niet en wees hem de deur. Enige tijd later verscheen de bewuste verrader opnieuw in gezelschap van twee beruchte SD-agenten. Na een intensieve huiszoeking werd o.a. de bewuste brochure gevonden. Rudolf Tappenbeck werd gearresteerd en meegenomen naar de strafgevangenis te Scheveningen. Daarna werd hij ondergebracht in verschillende andere strafkampen, totdat hij uiteindelijk in december 1944 te Neuengamme als gevolg van zware ontberingen overleed. Er werd nog geprobeerd Rudolf Tappenbeck los te kopen, maar een andere directeur van Huis ter Duin bleek niet bereid een bedrag van f 100.000,– op tafel te leggen, omdat Rudolf Tappenbeck naar zijn zeggen “maar zelf voor zijn stommiteiten moest opdraaien”.

Niet lang na de oorlog werd een comité gevormd, dat het plan ontwikkelde om aan het einde van de Koningin Astrid Boulevard een gedenkteken voor Rudolf op te richten. Eind september 1948 was het zover en kon het gedenkteken in de vorm van een meeuw op een zuil worden onthuld. Op de vierkante voet van de zuil zijn drie symbolen afgebeeld nl. de spiegel als zinnebeeld voor de kennis, de balans en het zwaard voor het recht en de radiolamp en microfoon als symbool voor zijn vele verdiensten op het gebied van het radiozend-amateurisme.

Het gedenkteken is ontworpen door de Noordwijkse beeldhouwer en vriend van de overledene, Prof. Wenckebach.


Elke maand stelt Kees Verweij voor het Genootschap “Oud Noordwijk” een stukje samen over oud en nieuw Noordwijk onder de naam “Van Dam tot Wurft”.

de_Noordwijker.nl

VDTW – Boekhandel Van der Meer en zijn voorlopers

Van Dam tot Wurft – december 2012

oud_dec_2012
Wellicht dat de ouderen onder ons zich nog misschien zullen herinneren, dat er op de hoek Weteringkade/IJmuiderstraat een bibliotheek annex boekhandel gevestigd was, zie de oude opname. Op dit hoekje begon L.C. Geerling rond 1952 zijn bibliotheek. Enige tijd later kwam Aat van der Meer bij hem in dienst. In 1956 hield Geerling ermee op en samen met zijn vrouw vertrok hij naar Ameland, waar hij een pensionbedrijf ging opzetten. Aat van der Meer nam toen deze bibliotheek over en begon enige tijd later ook met de verkoop van boeken en tijdschriften. Boekhandel Van der Meer was toen een feit!
Op deze plek zette hij de bibliotheek en de boekhandel voort tot 1965. In 1963 was het Vuurtorenplein met de dagwinkels gereed gekomen en Aat van der Meer zag hier zijn kans. Op het hoekje onder de Boschflat betrok hij zo.n dagwinkel, waarin daarvoor nog een kapperswinkel gevestigd was. Later kreeg hij nog een dependance aan de overkant, want al spoedig bleek, dat hij vooral tijdens de zomermaanden best nog wat extra ruimte kon gebruiken.

Bijna dertig jaar heeft hij hier zijn handel in boeken uitgeoefend en menig Noordwijker wist zijn weg naar deze winkel te vinden om een of meer favoriete boeken aan te schaffen. Dat laatste viel niet altijd mee, want als je in de winkel kwam, moest je je eerst een weg banen door de stapels boeken. Zelf naar een boek zoeken was er niet bij, want bijna alle boeken lagen in grote stapels op elkaar. Als je een titel naar jouw keuze zag lag die vaak onderaan en moesten er soms meer dan veertig andere boeken vandaan gehaald worden. En dan lagen de meeste boeken nog meters hoog achter de toonbank. Zo nu en dan had je de neiging om even achter de toonbank te lopen om het gewenste boek aan te wijzen. Dit lukte maar zelden, want de vrouw van Aat hield er stevig de wind onder en gebood onmiddellijk om weer voor de toonbank plaats te nemen. Ondanks deze beperkingen was de sfeer heel goed en was bijna ieder boek in voorraad.
In 1992 stopte Aat met zijn winkel en ging hij met pensioen. In Marta Baalbergen en Peter van Blanken vond hij een tweetal goede opvolgers en tot zijn genoegen bleef de naam van de winkel ongewijzigd. De winkel van Aat was al in de wijde omgeving een begrip en dat zou onder deze vertrouwde naam alleen maar zo blijven.

De winkel barstte nu bijna uit zijn voegen en daar moest snel verandering in komen. Het duurde niet lang of de zaak naast de boekwinkel werd aangekocht en zo kreeg men tweemaal zoveel ruimte als voorheen. Bovendien kwamen nu de boeken keurig naast elkaar te staan zodat de klant ook zelf op z’n gemak zijn of haar keuze kon maken. Zie de opname van Arie Barnhoorn die de huidige situatie weergeeft.
Het bleef echter niet bij het verkopen van boeken alleen, want na verloop van tijd bezochten verschillende schrijvers de winkel om hun praatje te houden en hun boeken te signeren. Vooral tijdens de Boekenweek in maart was het steeds een drukte van belang en dat is nu nog steeds zo.

nieuw_dec_2012
De kroon op het werk kwam in maart 2011, toen een derde pand erbij getrokken werd. Deze ruimte werd ingericht als een heus café, waar onder het genot van een kopje koffie gezellig gepraat kan worden met schrijvers, die nog steeds op gezette tijden hier worden uitgenodigd. Deze nieuwe ruimte kreeg dan ook met recht de naam van “Cultuurcafé”. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat vorig jaar deze winkel het predicaat “de beste boekwinkel van het jaar” kreeg. We hopen met recht, dat we nog vele jaren van de diensten van deze zaak gebruik kunnen maken.


Elke maand stelt Kees Verweij voor het Genootschap “Oud Noordwijk” een stukje samen over oud en nieuw Noordwijk onder de naam “Van Dam tot Wurft”.

de_Noordwijker.nl

Contactgegevens

Adres:
Jan Kroonsplein 4
2202 JC Noordwijk
tel: +31-(0)71 – 36 178 84
info@g-o-n.nl
algemeen@g-o-n.nl

RSIN nr: 803755363
Fiscaal nr: NL0006154550

BTWnr: NL8037.55.363.B01
KvK nr: 40446090
IBAN: NL34 Rabo 0101 3515 42

Wie is online

4 bezoekers online
1 gasten, 3 bots, 0 leden

Abonneren op nieuws

Loading